Posted in Uncategorized

Seera Daldalafi Heera Motumma. (barruu qo’annaa Seraa)pdf

http://mhaagodinajimmaa.wodpress.com/seera_dadala_pdf

SEENSA

Dhalli namaa oomisha nyaata isaatiif barbaachisuu ol oomishuu erga jalqabee as, qaroomina bara durii kaasee hanga bara nuyi keessa jirru bara giloobaalayizeeshinii kanatti daldalli guddina agariisaa dhufe. Daldalli yeroodhaa gara yerootti guddina agarsiisaa dhufe kun addunyaan haala amma irra jirtu kanarra akka geessu dhimmoota gurguddoo taasisan keessatti ramadama. Walitti dhufeenyi hawaasa dinagdee namoota naannoo tokko keessa jiraatan gidduutti meeshaa meeshaan jijjiiruudhaan eegale; sana booda namni galaana qaxxaamuree karaa dheeraa deemuun daangaadhaa hanga daangaatti daldaluu jalqabe. Guddinni tekinooloojii daldalaa mul’ate kun dhalootni amma jiru jireenya fooyya’aa akka jiraatuu fi hawaasni addunyaa akka namoota ganda tokko keessa jiraatanitti akka walitti dhiyaatan taasisee jira. Dur Itoophiyaan Gibxi, Giriik, Peershiyaa, Hindii fi Chaayinaa wajjiin hojii daldalaa raawwataa akka turte galmeewwan seenaa ni dubbatu. Walitti dhufeenya daldala durii kana irraa kaa’amee yeroo ilaalamu daldalli biyya keenya keessatti guddateera nama hin jechisiisu.Haa ta’u malee, biyyi keenya bu’aa guddina damee kana irraa argme hanga tokko qooddachuu dandeesseetti.

  • img_20201230_174357_243-1-1

Haaluma kanaan, biyyi keenya bara 1923tti seera hojii baankii fi liqaa, bara 1933tti labsii dhaabbilee daldalaa fi labsii seera kasaaraa baasteetti; akkasumas bara 1952 keessa seerri daldalaa amma hojii irra jiru erga labsamee booda sadarkaa gadi-aanaan yoo ta’es addunyaa wajjiin daldaluuf biyyi keenya tattaafachaa turteetti. Tattaaffiin bara dheeraa kun Mootummaan RDF Itoophiyaa gara aangootti erga dhufee as hojiin daldalaa sirna gabaa bilisaatiin akka gaggeeffamu godheera.Mootummaan misooma industirii qonnaan durfamu erga bu’uuressee as tarsiimoon imaammata misooma dhugoomsuuf gargaaran, hojiiwwaan walitti dhufeenya daldalaa si’oomaa fi bu’a qabeessa taasisan hedduun hojjetamanii jiru.

  • eajvanzx0aauggl

Kaayyoon moojulii mata-duree seera daldalaa fi heera mootummaaRDF Itoophiyaa jedhu irratti barreeffame kun leenjifamtootni turtii manneen barnoota ol’aanoo keessaatti taasisan irraa beekumsa argatan, ogummaa fi yaada dimookiraatawaa baballisuu fi qaruun gabbisanii kanas akka meeshaatti itti fayyadamuun ijaarsa sirna nageenya, misoomaa fi dimookiraatawaa cimsuun haqa barbaachisaa ta’e hawaasa fayyadamaaf kennuun guutummaa biyyattii keessatti bulchiinsa gaarii diriirsuun sirni haqaa cimaan akka ijaaramu gochuu keessatti hirmaattota akka ta’an gochuu dha. Qophii fi qabiyyee moojulii kanaa ilaalchisee haala sirna barnootaa qophaa’eenseera daldalaa fi heera mootummaa, dhaaba daldalaa (business), dhaabbilee daldalaa (business organization), seera waliigaltee Inshuraansii, seera waliigaltee geejjibaa, sanadoota maallaqaa daddarboo (negotiable instruments) fi kasaaruu (bankruptcy) mata-dureewwan jehaman hammatamaniiru.Dhimmoota kanas hiikkoo seeraa fi raawwii isaanii wajjiin wal qabsiisee dhimmoota ka’uu qaban kaasuun keessumaa heera mootummaaRDF Itoophiyaa booda labsiilee adda addaa bahan irratti ibsa bal’aa kenneera; xumura mata-dureewwan kanneen irrattis gaaffilee marii kaasuun mariif ka’umsa haala ta’uu danda’aniin qophaa’anii jiru.

Kanaaf, namni barru kana dubbisu hubannoon argatuu labsamuu heera mootummaaRDF Itoophiyaa booda sirni heera mootummichaa, tarsiimoo fi imaammata misoomaa, nageenyaa fi dimookiraasii bu’uura godhachuun labsiilee daldalaa wajjiin walitti dhufeenya qaban sirriitti hubatanii yeroo hojii irra oolchan sirna dinagdee gabaa bilisaa biyyatiin hordofaa jirtu bu’uureffachuun si’oomaa, fulla’aa fi lammiileen hundumtuu sadarkaa sadarkaan fayyadamoota irraa ta’an akkasumas galma ga’iinsa tarsiimoo misoomaatiif galtee akka ta’anitti hojjiirra oolchuun dirqama ogummaa fi lammummaa qaban bahutu irraa eegama. Ergaa ijoon moojulii kanaa beekumsaa, ogummaa fi yaada dimookiraasiin ogeessota qaamolee haqaa qaruun dheebuu haqaa tajaajilamtootni qaban baasuun amantaa uummataa argachuuf cimsinee hojjechuu qabna kan jedhuu dha.

Dubbisa Gaarii!!

Leave a Reply